Cykl uprawy jabłoni krok po kroku

Cykl uprawy jabłoni krok po kroku

Jabłoń jest gatunkiem, który świetnie sprawdza się w strefie klimatycznej panującej w środkowej Europie, stąd też jest ona powszechnie uprawiana na skalę towarową. Obok wielu czynników o sukcesie uprawy decyduje dobór odmian. Najcenniejsze są te o dużej wartości handlowej, na którą składa się m.in. atrakcyjność dla konsumenta, uzyskiwanie dobrych cen i możliwość zbytu owoców. Wymienione cechy wzajemnie się uzupełniają. Ważne jest, aby współgrały one z wysoką wartością sadowniczą odmiany. Na rynku jest kilka takich, które spełniają oba kryteria. Na czele tej listy znajdują się uznane odmiany, których pozycja w produkcji sadowniczej jest wciąż niezagrożona, a są to: Gala (właściwie jej kolorowe mutacje), Golden Delicious i Red Jonaprince. Dodatkowym atutem tej grupy odmian jest to, że spełniają wysokie oczekiwania konsumentów odnośnie cech jakościowych, takich jak wielkość i smak owoców oraz barwa skórki.

Produkcja 

Powszechnie stosowanym systemem produkcji jest Integrowana Produkcja Owoców (IPO) prowadzona zgodnie ze standardami europejskimi. IPO wykorzystuje w sposób zrównoważony postęp techniczny i biologiczny w uprawie, ochronie roślin i nawożeniu oraz zwraca szczególną uwagę na ochronę środowiska i zdrowie ludzi. Ten system daje m.in. gwarancję produkcji wysokiej jakości żywności, wolnej od przekroczeń dopuszczalnych pozostałości substancji szkodliwych, mniejszych nakładów na produkcję i racjonalnego stosowania środków ochrony roślin. Ponadto wpływa na ograniczenie zanieczyszczenia środowiska przez chemiczne środki ochrony roślin. 

Nowym kierunkiem produkcji jabłek, który wchodzi do naszych sadów, jest ekologiczna produkcja owoców. Jej celem jest tworzenie jabłek o wysokich walorach jakościowych metodami naturalnymi. Oznacza to, że wszelkie zabiegi ochrony oraz nawożenie wykonywane są w oparciu o środki pochodzenia naturalnego.

Wybór stanowiska i rodzaju gleby pod uprawę jabłoni

W obu systemach produkcji wybór stanowiska powinien zapewniać regularne plony owoców wysokiej jakości, a więc i sukces ekonomiczny. Należy zatem unikać zastoisk mrozowych, podmokłych gleb oraz przepłonów piaskowych. Idealnym wyborem jest lekkie wzniesienie osłonięte od północnych wiatrów, na którym nie ma niebezpieczeństwa przemarzania drzew w czasie mroźnych zim. Natomiast powinno się unikać zagłębień, gdyż właśnie tam tworzą się zastoiska mrozowe.

Jabłonie sadzi się z reguły na glebach o przeciętnej żyzności, lekko kwaśnych (pH od 6,0 do 6,7). Pod sady jabłoniowe na podkładkach karłowych wybiera się gleby lessowe oraz lekkie gleby gliniaste. Jabłonie można sadzić także na piaskach gliniastych. 

Zanim posadzi się sad, należy odpowiednio przygotować glebę. W tym celu wiosną, na rok przed sadzeniem drzewek, wskazane jest posianie głęboko korzeniących się roślin strączkowych z dodatkiem zbóż, facelii, słonecznika i kukurydzy. Rośliny te, tworząc dużą masę zieloną, oczyszczają glebę z chwastów, są źródłem próchnicy i poprawiają strukturę gleby. 

Kiedy najlepiej sadzić drzewa jabłoni?

Drzewa jabłoni można sadzić w terminie jesiennym lub wiosennym. Sadzone jesienią (zwykle koniec października lub początek listopada) ukorzeniają się częściowo przed zimą, kiedy temperatura gleby wynosi około 4o–5oC. Często już jesienią powstają młode korzonki z włośnikami. Wiosną następnego roku drzewa szybciej rozpoczynają wegetację, dają mocne przyrosty i rodzą pierwsze owoce. Lepsze jest także zaopatrywanie drzew w składniki mineralne, zwłaszcza gdy w końcu wiosny lub na początku lata występuje susza. Wadą jesiennego sadzenia jest niebezpieczeństwo przemarzania drzew. Sadzenie wiosenne powinno się wykonać wcześnie, jak tylko pozwolą na to warunki pogodowe. Zaletą tego terminu jest mniejsza pracochłonność, nie ma bowiem potrzeby kopczykowania drzewek ani zabezpieczania ich przed zającami.

Nawożenie

W trakcie uprawy ważne jest regularne wykonywanie zabiegów agrotechnicznych. Jednym z nich jest nawożenie roślin, które opiera się na wynikach analizy gleby i liści oraz na ocenie wizualnej roślin. Metody te pozwalają na racjonalne stosowanie nawozów, zgodnie z potrzebami roślin. Dzięki temu drzewo będzie dobrze zaopatrzone w składniki mineralne niezbędne do właściwego wzrostu oraz wysokości i jakości plonu. Wiosną podajemy nawozy azotowe w dwóch dawkach. Pierwszą rozsiewa się w fazie nabrzmiewania lub pękania pąków, a drugą pod koniec czerwca. Nawozy potasowe stosuje się wiosną (na glebach lekkich) lub jesienią (gleby średnie i ciężkie). Decyzję o stosowaniu nawozów fosforowych podejmuje się na podstawie analizy gleby. To samo dotyczy stosowania nawożenia mikroskładnikami. Dla poprawienia jakości i trwałości jabłek w czasie przechowywania i w obrocie handlowym należy wykonać od 3 do 7 opryskiwań dolistnych nawozami wapniowymi (Ca). Wskazane jest, aby pierwszy zabieg wykonać już w połowie czerwca, gdy zawiązki owocowe mają wielkość orzecha włoskiego. Kolejne wykonuje się w odstępach około 14 dni.

Odpowiednie nawodnienie jabłoni

Jabłonie, ze względu na stosunkowo długi okres uprawy, mają duże potrzeby wodne. Dla zapewnienia im odpowiedniej ilości wody niezbędne są roczne opady w granicach 550–750 mm. Przy niedoborze opadów oraz z powodu występowania długich okresów bezopadowych niezbędne jest stosowanie nawadniania. Brak wody jest powodem nie tylko znacznego ograniczenia plonu, ale przede wszystkim pogorszenia jakości owoców. Niedostatek wody powoduje także słabe wyrastanie drzew, co ogranicza plon w następnych latach. Nawadniane jabłoni może być prowadzone za pomocą deszczowni, systemów podkoronowego, nadkoronowego minizraszania lub systemów nawodnień kroplowych. Ten ostatni pozwala na bardzo oszczędne gospodarowanie wodą, zatem jeśli mamy do niej ograniczony dostęp, warto wybrać właśnie ten sposób.. System nadkoronowych mikrozraszaczy może też być wykorzystywany do ochrony kwiatów przed przymrozkami wiosennymi. 

Kiedy podcinać jabłonie?

W uprawie jabłoni corocznie wykonuje się cięcie drzew, które ma na celu utrzymanie właściwej równowagi między ich wzrostem a owocowaniem. Prawidłowo wykonane cięcie umożliwia swobodny ruch powietrza i poprawia warunki świetlne w obrębie korony drzewa. Cięcie jest również ważnym zabiegiem fitosanitarnym. W trakcie jego prowadzenia wycina się pędy porażone przez choroby. Zarówno prawidłowy kształt korony, jak i jej wielkość mają zasadniczy wpływ na wysokość i jakość plonu. Cięcie należy prowadzić w okresie spoczynku zimowego, najczęściej w drugiej połowie zimy. Cięciem uzupełniającym jest to wykonywane latem. Jego głównym celem jest lepsze nasłonecznienie owoców, a tym samym poprawa ich wybarwienia i smaku.

Środki ochrony roślin

W produkcji jabłek środki ochrony roślin stosuje się zgodnie z zaleceniami podanymi w etykiecie oraz w taki sposób, aby nie dopuścić do zagrożenia środowiska, a także zdrowia ludzi lub zwierząt . Zwalczanie chorób i szkodników odbywa się na podstawie prowadzonego monitoringu występowania. Pomocne w ich ograniczaniu są także metody inne niż chemiczne. Są one ważnym elementem systemu zarówno integrowanej, jak i ekologicznej metody produkcji jabłek. Dzięki nim ogranicza się stosowanie środków ochrony roślin, a tym samym znacząco zmniejsza się zanieczyszczenie środowiska naturalnego i ogranicza zagrożenia dla konsumentów. Do tej kategorii metod zaliczają się m.in. cięcie i formowanie koron, nawożenie, niszczenie opadłych liści, zbieranie i niszczenie mumii owoców, usuwanie z pobliża sadów roślin-gospodarzy patogenów jabłoni, które stanowią potencjalne źródło zakażenia w sadzie, a także usuwanie wczesną wiosną porażonych pędów, np. w celu ograniczenia źródła mączniaka jabłoni.

Przestrzegając zasad obowiązujących w produkcji jabłek, jest możliwe otrzymanie owoców wysokiej jakości, o doskonałym smaku, a także bez pozostałości pestycydów.